Notitie over de toekomst van het Amstelveense kabelnet
van de PvdA fractie Amstelveen.
Met dank aan de Werkgroep Toekomst Kabel Haarlem
van de PvdA afdeling Haarlem

Yeter Tan (woordvoerder, tel: 020-4417805 privé
, di-wo-do 070-3182783 werk)
Marieke Ritzema (fractievoorzitter, tel: 020-6402870)

Amstelveen, maart 1999

Inleiding

1. Ontwikkelingen in kabelland

2. Mogelijkheden en beperkingen van het Amstelveense kabelbedrijf

3. Uitgangspunten sociaal-democratie en Amstelveense situatie in relatie tot strategische keuze toekomst van de kabel in Amstelveen

4. Samenvatting en conclusies

Bijlage 1 Verkoop KTA in Amsterdam aan A2000

Het Amstelveense kabelbedrijf (de SLA bv.) is een middelgroot kabelnet in Nederland dat in gemeentelijk handen is. Het is een gezond nutsbedrijf met een tarief dat in vergelijking met de rest van Nederland laag is (15,25 per maand t.o.v. gemiddeld 20,00) en een uitgebreid programmapakket (30 tv-zenders en 32 radiozenders). De SLA bv. voldoet daarmee aan de door de gemeenteraad gestelde doelen en lijkt vanuit bedrijfseconomisch perspectief voldoende mogelijkheden te hebben om de komende periode de bedrijfsvoering zelfstandig voort te zetten. Tegen deze achtergrond ligt het niet voor de hand om een discussie te starten over de toekomst van het kabelnet. Toch zijn er redenen - los van het voornemen van het College van B&W om het kabelbedrijf te verkopen - om dat wel te doen. De huidige ontwikkelingen op het gebied van techniek, regelgeving en de markt voor elektronische dienstverlening leiden ertoe dat het exploiteren van kabeltelevisienetten een andere activiteit gaat worden. De infrastructuur krijgt een ander economisch belang en gedeeltelijk ook een ander functie. Het actief ontwikkelen van deze commerciële activiteiten en diensten op het gebied van ontspanning, (data)communicatie en transactiediensten wordt voor de kabelexploitatie steeds belangrijker (zoals internet, telefonie, video-on-demand, pay-tv etc.). Ook niet-commerciële produkten en diensten (de zogenaamde gemeenschapsdiensten) kunnen in de toekomst via de kabel worden aangeboden. Hierbij valt te denken aan educatie, alarmeringssystemen voor ouderen en gehandicapten, communicatie tussen burgers en overheid via de kabel (teledemocratie).

Het College van B&W in Amstelveen heeft, gezien deze ontwikkelingen, het voorstel tot verkoop van de kabel gedaan. In het licht van ontwikkelingen heeft de fractie van de PvdA in Amstelveen de afgelopen half jaar veel energie gestoken om tot een weloverwogen besluit te kunnen komen over de voorgenomen verkoop. Ondanks het feit dat de schriftelijke inspraak nog niet is afgerond, menen wij nu met een voorlopig standpunt te moeten komen, omdat we op dit moment de definitieve invulling van het Collegebesluit nog kunnen beïnvloeden. Dit neemt niet weg dat als uit de schriftelijke inspraak nog nieuwe inzichten naar voren komen, die een ander licht op de materie werpen, wij ons voorlopige standpunt kunnen aanpassen.

In het kort komt het erop neer dat we moeten kiezen op welke wijze de gemeente Amstelveen de kabel in de toekomst wil laten exploiteren. Er zijn globaal bezien drie mogelijkheden:

Handhaven van de status-quo (exploitatie in eigen beheer)

Strategische partners zoeken en/of fusie met omliggende gemeenten

Verkopen

Het belang van de Amstelveense burger is voor ons als PvdA-fractie het uitgangspunt. Een tweedeling tussen mensen die wel toegang hebben en geen toegang hebben tot nieuwe vormen van elektronische dienstverlening moet worden voorkomen. Het algemene uitgangspunt van de PvdA "zoveel mogelijk gelijke kansen voor alle burgers" geldt ook hier.

We zijn onze werkzaamheden begonnen met het verzamelen van informatie over allerlei belangrijke veranderingen waar het kabelbedrijf mee te maken heeft. Vervolgens hebben we ons verdiept in de mogelijkheden en beperkingen van het kabelbedrijf in het licht van die veranderingen. Tot slot hebben we aan de hand van de uitgangspunten van de sociaal democratie en de Amstelveense situatie de verschillende opties voor het kabelbedrijf in Amstelveen beoordeeld. De notitie wordt afgesloten met onze conclusie.

In de afgelopen twee jaar is de wet- en regelgeving veranderd als gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen. Er is sprake van een liberalisering zoals blijkt uit de Mediawet, de Wet op de Telecommunicatievoorzieningen (WTV) en de Telecommunicatiewet.

De nieuwe Mediawet bepaalt onder meer dat de gemeenteraad een programmaraad moet instellen die de beheerder van het kabelnet adviseert over de inhoud van het basispakket dat wordt uitgezonden naar alle abonnees. Het gaat om een zogenaamd zwaarwegend advies. De kabelexploitant krijgt de mogelijkheid om in eigen beheer programma's te verzorgen. De rijksoverheid heeft de bevoegdheid om prijsmaatregelen te nemen ten aanzien van het abonnementstarief.

De nieuwe Wet Telecommunicatievoorzieningen bepaalt dat het basispakket moet bestaan uit tenminste 15 televisiezenders en 25 radiozenders, waaronder een aantal verplichte ('must-carry') programma's. Dat zijn de Nederlandse publieke omroepen, de Nederlandstalige Belgische publieke omroepen en regionale en lokale programma's. Het basispakket moet overigens niet verward worden met het standaardpakket dat een kabelexploitant aanbiedt en dat uit meer zenders kan bestaan; in Amstelveen bestaat dat standaardpakket op dit moment uit 30 televisiezenders.

De nieuwe Telecommunicatiewet bepaalt onder meer dat dienstenaanbieders in beginsel vrije toegang krijgen tot de telecommunicatie- en omroepnetwerken. Het huidige machtigingsregime komt te vervallen. Hiervoor in de plaats treedt een zogenaamd registratieregime. Gevolg hiervan is dat huidige exploitanten niet langer exclusief recht hebben binnen het verzorgingsgebied op aanleg en exploitatie van telecommunicatie- en omroepnetwerken. Beheerders van telecommunicatie- en kabelnetwerken zijn verplicht om te voldoen aan redelijke verzoeken tot medegebruik. Voor medegebruik mag een redelijke vergoeding worden gevraagd (kostprijsgrondslag). Het valt echter niet te verwachten dat er aanzienlijke winsten mee kunnen worden behaald, zeker omdat het de kabelexploitanten niet zal worden toegestaan om forse toegangstarieven te heffen om zo concurrerende aanbieders te weren. Op dit moment heeft de gemeente aan zeven bedrijven een vergunning verstrekt voor het leggen van een glasvezelnetwerk in Amstelveen alsmede het exploiteren van dit netwerk.

De OPTA (Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit) is het toezichthoudende orgaan dat de tariefstelling bewaakt. Naast de tariefstelling bewaakt dit orgaan ook de eerlijke toegang tot de kabel (verdeling van de beschikbare capaciteit). Overigens zijn er nog geen landelijke maatstaven aangelegd wat moet worden verstaan onder eerlijke toegang. Behalve de OPTA zijn verder de minister, Het Commissariaat voor de Media en de Mededingingsautoriteit ook toezichthouders op de spelers in het veld van de kabel en telecommunicatiewereld.

Een jaar of vijftien geleden was driekwart van de 450 machtigingen voor een kabelnet in handen van de gemeenten. Sinds die tijd heeft negentig procent van de gemeenten de zeggenschap over het gebruik en de tarieven verkocht. Daarbij heeft zich een sterke concentratietendens voorgedaan. Het aantal machtigingshouders bedroeg vijftien jaar geleden nog 453, bij de laatste telling in september 1998 bedroeg het aantal machtiginghouders nog maar 65. De top-15 van grootste kabelexploitanten hadden in 1997 ruim 85 procent van de markt in handen. Teruglopende reclame-inkomsten en toenemende concurrentie zullen ertoe leiden dat leveranciers van tv programma's een vergoeding per abonnee van de kabelexploitanten gaan vragen. Met de komst van één uniforme decoder zal dit proces worden versneld (zie verder 1.3 Technische ontwikkelingen).

Gevolg van dit proces van schaalvergroting en privatisering is dat er een klein aantal grote providers is ontstaan dat in staat is een aantrekkelijk produkt- en dienstenpakket aan te bieden voor een aantrekkelijke prijs. Hierbij moet wordt gedacht aan een combi-pakket van bijvoorbeeld tv-programma's, internet aansluiting, homevideo, enzovoort. Vanuit concurrentieoverwegingen zal zo'n soort pakket uiteindelijk ook via de Amstelveense kabel moeten worden aangeboden. Dat kan in eigen beheer of doordat andere dienstverleners in Amstelveen actief worden en ruimte op de kabel claimen wat vanwege het 'recht van overpad' moet worden toegestaan. Voor dat 'overpad' moet wel worden betaald, maar de tarieven zullen landelijk worden vastgesteld waarbij de OPTA als toezichthoudend orgaan fungeert. In Amsterdam gebeurt dit al door Canal+. De abonneezender heeft in Amsterdam en omstreken circa twintigduizend abonnees. Het station zit dus op het Amsterdamse kabelnet en zendt via twee kanalen films en sportwedstrijden uit.

De markt bevindt zich zowel qua structuur, als qua omvang in een pioniers fase. Aanbieders zijn nog niet, in concurrentiestrijd verwikkeld om volwaardige pakketten aan radio- en televisiesignalen en diensten tegen concurrerende tarieven aan te bieden. Langzamerhand begint er concurrentie te komen. In aansluiting op paragraaf 1.1 zal het duidelijk zijn dat het andere gegadigden niet belet kan worden om in Amstelveen te gaan opereren en het Amstelveense kabelbedrijf concurrentie aan te doen. Dat kan door aanleg van eigen nieuwe infrastructuur door een andere aanbieder (de gemeente kan immers ook het "graven" dat daarvoor nodig is niet meer beletten).

Verder beginnen minischotel (ontwikkeld door SES, de exploitatiemaatschappij van de Astra-satteliet) en de digitenne (Nozema) in de stedelijke gebieden op dit moment een directe concurrent van de kabelmaatschappijen te vormen. Een eerste proef met minischotels blijkt in Bos en Lommer (Amsterdam) succesvol te zijn. Zowel het aanbod aan kanalen als de prijs die ervoor betaald wordt, is concurrerend met het pakket van A2000. Het experiment geeft de woningcorporaties aanleiding tot optimisme over uitbreiding van deze techniek naar andere wooncomplexen in de stad. Ook in Ouderkerk aan de Amstel zie je dat Canal+ in plaats van de kabelaansluiting een schotel aanbiedt voor sattellietontvangst. De kosten daarvan worden verdisconteerd in het aan Canal+ te betalen tarief, waarin dan natuurlijk ook betaling voor de ontvangst van het programma-aanbod van Canal+ is inbegrepen. Nozema (Nederlandse Omroep Zendermaatschappij NV) verwacht volgende jaar met digitenne te kunnen starten. Het wachten is alleen nog maar op de overheid die een aantal frequenties voor doorgifte van het digitennesignaal moet vrijgeven.

Ook van KPN-Telecom zouden nog activiteiten kunnen worden verwacht als haar marktpositie te veel wordt ondergraven door de ontwikkeling van nieuwste diensten op de kabel. KPN-Telecom kan in belangrijke mate van eigen al bestaande infrastructuur gebruik maken. In Amsterdam (onder 1000 mensen) blijkt ADSL (waarbij telefoonnet gebruikt wordt voor de doorgifte van televisie en beeldtelefonie) een doorslaand succes te zijn. Door concurrentie zullen kabelexploitanten klantgericht moeten gaan werken en concurrerende dienstenpakketten gaan aanbieden.

Recente technische ontwikkelingen maken het waarschijnlijk dat er redelijk snel (1 á 2 jaar) één standaard decoder komt voor (west-) Europa. De kans is groot dat zenders die niet in het verplichte basispakket (15 zenders) zitten dan achter de decoder zullen verdwijnen. Abonnees die een aanvullend aanbod willen zullen in dat geval een decoder moet laten installeren wat uiteraard extra kosten met zich mee brengt. Daarnaast zal de afnemer uiteindelijk ook voor elke zender die achter de decoder zit apart moeten betalen. Bedragen zullen voor een deel afhankelijk zijn van het onderhandelingsresultaat dat een kabelmaatschappij kan bewerkstelligen. Verwacht mag worden dat grote providers gemakkelijker kortingen bedingen en daarmee een betere concurrentie positie realiseren ten opzichte van kleine kabelmaatschappijen.

Een andere belangrijke technische ontwikkeling is de verder digitalisering van allerlei soorten informatie. Daardoor zal er via de kabel steeds meer informatie tegelijk kunnen worden verstuurd. Er zal, met andere woorden, nauwelijks meer sprake zijn van schaarste in transmissiecapaciteit. Gegeven het feit dat er een wettelijk recht is gecreëerd op 'overpad' (zie hiervoor) zal de invloed van kabelexploitanten op de doorgifte van signalen in de toekomst steeds minder worden.

De wet- en regelgeving heeft de mogelijkheden van een kabelnetwerkmaatschappij aanzienlijk verruimd. Hoewel het doorgeven van tv-zenders nog wel enige tijd de kurk zal blijven waarop de kabelexploitatie drijft verschuift de uitdaging voor de kabelsector naar het actief ontwikkelen van nog onontgonnen markten op het gebied van ontspanning, (data)communicatie en transactiediensten.

Deze uitdaging geldt ook voor het Amstelveense kabelbedrijf. Het vereist een marktgerichte opstelling en aanzienlijke investeringen in onder meer randapparatuur, delen van het netwerk en expertise. Een succesvolle introductie en exploitatie van nieuwe diensten en produkten verreist een groot aaneengesloten verzorgingsgebied.

Het Amstelveense kabelbedrijf is met circa 35.000 abonnees een relatief klein bedrijf met beperkte personele capaciteit. De grootste exploitant Casema heeft ruim een miljoen abonnees en A2000 -zesde op de ranglijst van grootste kabelexploitanten- heeft ruim 500.000 abonnees.

In 1997 is de SLA bv. gestart met Internet via de kabel. Hiertoe is het Nutsbedrijf een samenwerkingsverband aangegaan met Trefpunt Nederland en NDI. Via een pilot kregen 101 geïnteresseerde Amstelveners deelnemers toegang tot Internet via het lokale kabelnet. Er deden zich problemen voor om dit nieuwe product goed op de markt de zetten (storingen, lange wachttijden). Per 1 juli 1998 wordt het overgenomen door XS4ALL die als provider in de pilot mee gaat draaien. Het abonnementstarief is redelijk (75,- per maand, gemiddeld ligt het tussen de 60,- en 90,- in). Een abonnement is voornamelijk interessant voor grootgebruikers omdat zij door gebruik van de kabel hun telefoonkosten sterk kunnen drukken.

Uitbreiding van het pakket van diensten en produkten zoals bijvoorbeeld video-on-demand vereist een investering in randapparatuur die zonder partners waarschijnlijk niet door het kabelbedrijf kan worden opgebracht. Zelfs een partij als Casema is daarvoor te klein. Daarom is een samenwerkingsbedrijf (Mediakabel) opgericht waardoor de grootste investering - een play-out-centrum - gezamenlijk tot stand kan worden gebracht.

Naast commerciële diensten en produkten heb je ook te maken met niet commerciële ontwikkelingen, zoals ICT binnen het onderwijs en alarmering via de kabel. De factie van de PvdA is van mening dat dit voor een belangrijk deel een politieke keuze is, waarvoor financiën beschikbaar gesteld moeten worden door de Gemeenteraad.

Voor het Amstelveense kabelbedrijf lijkt het moeilijk te worden om op alle nieuwe mogelijkheden in te spelen. Het verschil met de concurrentie in schaalgrootte lijkt te groot. Verdere fusies en overnames zorgen voor grotere concentratie van kabelbedrijven. Van een kleine speler als de SLA bv. mag niet worden verwacht dat deze in staat zal zijn dezelfde aantrekkelijke kortingen te realiseren voor pluspakketten en andere diensten en produkten. Klanten zullen daarom overstappen naar andere, grotere providers die vanwege het recht van overpad moeten worden toegelaten op de kabel en wel in staat zijn voor aantrekkelijke tarieven een breed pakket van diensten en produkten aan te bieden. Er mag niet veel verwacht worden van het commercieel exploiteren van het recht van overpad door de SLA bv., gezien de beperkingen die er aan zullen zijn verbonden (zie paragraaf 1.1). De inkomsten voortvloeiend uit het recht van overpad zullen in ieder geval onvoldoende mogelijkheden bieden voor de ontwikkeling van eigen diensten en produkten.

Wat overblijft is een beheersfunctie, waarbij een basispakket van tv en radiozenders wordt aangeboden met eventueel internet via de kabel. Ook als er niet moet worden geïnvesteerd in het bedrijf (bijvoorbeeld vervanging coaxkabels of andere grote investeringen) zijn tariefstijgingen volgens de directeur van de SLA bv. voor de komende periode niet te vermijden. Zij het dat er dan sprake zal zijn van beperkte tariefsverhogingen waardoor het tarief in Amstelveen onder het landelijke gemiddelde zal blijven. Belangrijk is wel om te melden dat het Amstelveense kabelbedrijf thans nog 100% van de markt heeft, maar dat kan over enkele jaren anders zijn. Als een overloop plaatsvindt naar andere dienstenaanbieders ontkomt de SLA bv. er niet aan om zijn prijzen verder te verhogen. Vanuit bedrijfseconomische standpunt bezien kan een exploitant zich niet permitteren dat de klantdichtheid (drastisch) terugloopt. Kortom, het kabelbedrijf komt dan een neerwaartse spiraal terecht, waardoor kostenreductie of inkomstenverhoging nodig zal zijn.

Het Amstelveense kabelbedrijf is technisch gezien prima toegerust. Er is een glasvezelnet tot aan de verdeelstations in de wijken (de hoofdaders). Het glasvezelnet ligt in buizenstelsel en kan zo nodig relatief makkelijk worden uitgebreid of vervangen. Vanaf daar ligt er een coaxkabel naar de woningen (haarvaten).

Gebruik van nieuwe technieken voor het verzenden van signalen - bijvoorbeeld door het 'comprimeren' van het signaal (en daarmee vergroting van de capaciteit) - zorgt er voor dat de technisch infrastructuur de komende 5 tot 10 jaar nog wel toereikend is. Alle signalen die wij van verschillende deskundigen hebben ontvangen wijzen erop dat, gezien de snelheid van de technische ontwikkelingen, niet ver vooruit gekeken kan worden op het terrein van de ontwikkelingen in kabelland. Op dit moment valt niet te overzien of het Amstelveense kabelbedrijf op termijn aanzienlijke investeringen moet plegen om het bedrijf up-to-date te houden. In dit verband moeten de coaxkabels wel als risicopost worden gezien. Vervangen van coaxkabels betekent graven en dat brengt hoge kosten met zich mee (miljoenen guldens).

Nagegaan is in hoeverre het concept beginselprogramma 'De rode draden van de sociaal-democratie' handvatten biedt voor een nadere oriëntatie op de strategische keuze. Ook is het PvdA verkiezingsprogramma van de afdeling Amstelveen en het Amstelveense collegeprogramma doorgenomen.

In het concept beginselprogramma blijkt geen analyse te zijn opgenomen over informatie- en communicatietechnologie. Wel staan er passages in die in algemene zin een rol spelen bij de strategische keuze over de toekomst van de kabel in Amstelveen. Deze passages kunnen worden samengevat onder de noemer participatie en emancipatie, waarbij de (rijks-)overheid een voorwaarde scheppende taak heeft. De volgende citaten uit het concept beginselprogramma hebben hierop betrekking.

• ' . iedereen die een belang heeft bij een bepaald probleem of bij een bepaald voornemen moet toegang hebben tot de uitwisseling in het publieke domein .' (pagina 25);
• ' . wanneer (kinderen van ouders met) lage inkomens bijvoorbeeld geen kans hebben op een schoolopleiding is het weinig zinvol over gelijkwaardigheid te spreken .'(pagina 19);
• ' . waarin een gelijke toegang tot essentiële hulpbronnen (sociale zekerheid, onderwijs, zorg) minstens zo belangrijk zijn als het koopkrachtplaatje .' (pagina 46);
• ' . Er zijn regels en voorzieningen nodig om een infrastructuur van openbare meningsvorming te scheppen en in stand te houden .' (pagina 24);
• ' . in het streven naar actieve vormgeving van een publiek domein komt de overheid een belangrijke, sterk faciliterende en bewakende taak toe .' (pagina 24):
• ' . de overheid verschijnt zo meer als instrument van de burgers ter versterking en bewaking van het publieke domein .' (pagina 25);

In het PvdA verkiezingsprogramma van de afdeling Amstelveen is een passage gewijd aan informatie- en communicatietechnologie:

• Alle inwoners van Amstelveen horen toegang te hebben tot de informatie die via het kabelnet wordt verspreid.
• De gemeente moet nieuwe technologie inzetten om:

• - de service naar het publiek sneller en doelmatiger te laten plaatsvinden,

• - de communicatie tussen burgers onderling en met de gemeente beter gestalte te geven,

• - de hulpverlening bij rampen en calamiteiten sneller en beter te laten verlopen.

• Deelname aan nieuwe communicatiemogelijkheden (internet, satelliet, glasvezel etc.) moet voor alle burgers van Amstelveen bereikbaar zijn. Vanzelfsprekend dienen deze middelen in dienst te worden gesteld aan de sociale samenleving die ons voor ogen staat. Daartoe moet de gemeente een eigen digitaal Stadshart opzetten. Daarin wordt de gemeentelijke informatie toegankelijker gemaakt en krijgen burgers de kans om deel te nemen aan discussies over gemeentelijke plannen. Via deze site kunnen burgers tips en klachten melden.
• De PvdA ondersteunt pas dan nieuwe elektronische netwerken wanneer deelname aan een basispakket voor iedereen betaalbaar is. Het ligt op de weg van de gemeente om te bevorderen dat instellingen als de bibliotheek en Ouderen aan de knoppen bijdragen aan de toegankelijkheid van nieuwe technologie .

In het collegeprogramma wordt enkel aandacht besteed aan het informeren en raadplegen van burgers via Internet. Dit zal als experiment ter aanvulling op de tot nu toe gangbare technieken mogelijk gemaakt worden.

Uit het bovenstaande kunnen geen directe conclusies worden getrokken ten aanzien van de toekomstige exploitatie van de kabel in Amstelveen. De PvdA fractie ziet in één en ander echter wel een ondersteuning van de stelling dat het essentieel is om publieke, niet-commerciële diensten en produkten toegankelijk te houden via een redelijke tariefstelling om zo participatie van velen in telecommunicatievoorzieningen te kunnen blijven garanderen. De fractie verstaat onder niet-commerciële diensten en produkten de publieke omroepen en overheids- en andere publieksinformatie via internet. Deze stelling is een belangrijk uitgangspunt bij de keuze over de toekomstige exploitatie van het kabelbedrijf in Amstelveen.

Daarnaast is het natuurlijk belangrijk dat er ook in de toekomst een pluriform aanbod van tv zenders blijft bestaan en dat de kabel toegankelijk blijft voor andere partijen De pluriformiteit van tv en radio aanbod wordt echter bewaakt door de wettelijk verplicht in te stellen programmaraad die adviseert ten aanzien van de samenstelling van het basispakket (15 verplichte zenders). Het gebruik van het kabelnetwerk wordt bovendien geregeld via landelijke wet- en regelgeving. Ook het toezicht op de uitvoering wordt geregeld vanuit een landelijk orgaan (OPTA).

De overige diensten en produkten van de kabelexploitant kunnen worden beschouwd als commercieel en behoren niet tot het domein van de lokale overheid. Het willen gebruik maken van specifieke commerciële diensten en produkten is een verantwoordelijkheid en een keuze van de individuele burger. Om die keuze te kunnen maken moeten die diensten wel toegankelijk zijn in de zin dat iedereen in de gelegenheid wordt gesteld om langs de 'etalages' op internet te kunnen wandelen.

Indien wordt besloten om de exploitatie ook in de toekomst in gemeentelijk beheer te laten plaatsvinden blijft betaalbare toegang tot de kabel gewaarborgd. Vooralsnog kan het standaardpakket van 30 tv zenders worden gehandhaafd. Verwacht wordt dat het standaardpakket op den duur zal worden beperkt tot het verplichte basispakket vanwege de kosten die het doorgeven van commerciële zenders met zich mee zal brengen.

Het uitbreiden van het aanbod van commerciële produkten en diensten, waarvan de PvdA fractie vindt dat het geen kerntaak van de gemeente is, zal op beperkingen stuiten. Binnen de relatief kleine personele bezetting zal het moeilijk zijn om over voldoende expertise te kunnen beschikken en over voldoende aansturings-mogelijkheden voor gecompliceerde projecten. Er zal moeten worden geïnvesteerd om een passend niveau van dienstverlening te kunnen bieden aan burgers en bedrijven. Gezien het beperkte verzorgingsgebied lijkt dat bedrijfseconomisch gezien niet verantwoord. Grote investeringen in bijvoorbeeld uitbreiding randapparatuur zijn niet terug te verdienen binnen een redelijk termijn.

De directeur van de SLA bv. heeft aangekondigd dat als het bedrijf zelfstandig door gaat er vergaande afspraken gemaakt moeten worden over de beslissingsbevoegdheden van het management. In de praktijk zal de feitelijke zeggenschap en invloed van de gemeenteraad naar onze inschatting nagenoeg minimaal zijn. Mocht toch besloten worden door de gemeenteraad dat men er dicht op wil blijven zitten, dan kan op langere termijn de deskundigheid van de gemeenteraad een probleem gaan vormen. De ontwikkelingen gaan immers zo snel, waarbij het tijdsbestek dat democratische besluitvorming vergt een belemmering voor de bedrijfsvoering kunnen vormen. Er moeten immers snelle investeringsbesluiten genomen kunnen worden.

Onze conclusie luidt dat exploitatie in eigen beheer voorlopig wel mogelijk blijft, maar dat het op termijn wel financiële risico's met zich mee brengt die gevolgen kunnen hebben voor de tariefstelling. Er zijn beperkingen ten aanzien van het maximaal gebruiken van de mogelijkheden van het kabelnet en het aanbieden van veelal (nieuwe) commerciële diensten en produkten.

Het gaat hierbij om een samenwerkingsconstructie met een private partij, waarbij deze partij substantieel zal bijdragen in de benodigde investeringen in het kabelnet en randapparatuur. In een samenwerkingsverband kunnen voorwaarden worden gesteld om participatie van velen in telecommunicatievoorzieningen te garanderen. Ook zijn er meer mogelijkheden voor de lokale overheid om via de voorwaarden een vinger in de pap te houden ten aanzien van de pluriformiteit van het tv-aanbod. Ook in deze situatie zullen de commerciële zenders echter waarschijnlijk achter de decoder verdwijnen. Ook ten aanzien van de toegankelijkheid van overheids- en andere publieksinformatie kunnen afspraken worden gemaakt. Dit zal echter wel financiële consequenties met zich meebrengen voor de gemeente.

Een samenwerkingsverband biedt mogelijkheden om de risico's van exploitatie en investeringen te spreiden. Gezien de omvang van het bedrijf, maar ook de huidige technische beperkingen bijvoorbeeld als het gaat om telefonie is het wel de vraag of er een geïnteresseerde en geschikte partner te vinden is. De onderhandelingspositie kan wellicht worden versterkt door een samenwerkingsverband met de kabelbedrijven in Uithoorn, Aalsmeer, Haarlem en Haarlemmermeer aan te gaan. Deze kabelbedrijven zijn eveneens nog in handen van de lokale overheid. De vraag blijft echter of daarmee een voldoende sterke marktpositie ontstaat. Uit informele contacten met de fracties van Haarlem en Haarlemmermeer is gebleken dat bij deze gemeenten geen belangstelling voor fusie bestaat. Een fusie met Uithoorn en Aalsmeer levert voldoende aansluitingen op om het huidige aanbod van tv en radio op korte termijn voort te zetten. Tevens zou er voldoende draagvlak zijn voor uitbreiding van het internet. Voor de overige commerciële diensten zou de schaal te gering zijn.

Bij verkoop wordt de zeggenschap over de SLA bv. volledig overgedragen aan een private partij. Verkoop van publieke infrastructuur is iets dat sociaal democraten vanwege verlies aan zeggenschap niet graag doen. Bezwaren zijn enigszins te ondervangen door voorwaarden te stellen ten aanzien van betaalbare toegang tot de kabel en het voorkomen van een tweedeling bij het gebruik van de elektronische snelweg. (Gelijke kansen!). Met behartiging van de belangen van alle Amstelveners en het streven om een tweedeling in het gebruik van de elektronische snelweg te voorkomen is verkoop tegen de hoogste prijs, zonder voorwaarden in elk geval niet wat wij willen.

Een belangrijk voordeel van verkoop is dat de financiële risico's aan een ander worden overgedragen. Het is verder ook zeer waarschijnlijk dat de kopende private partij de mogelijkheden van de kabel beter kan benutten dan de gemeente waardoor aan Amstelveense burgers en bedrijven na verkoop, een technisch hoogwaardig voorzieningenniveau wordt aangeboden.

Tijdens de verkenningen blijkt dat A-2000 als enige een bod hebben uitgebracht. A-2000 is voor 50% in handen van U.S. West en voor 50% van UPC, twee grote Amerikaanse bedrijven. De voorwaarden die de PvdA fractie heeft geformuleerd, zijn tweeledig: enerzijds voorwaarden richting verkoop aan A-2000 en anderzijds voorwaarden ten aanzien van de besteding van de opbrengst van de kabel.

• het basispakket bestaande uit tenminste 16 t.v.-zenders en 25 radiozenders zal voor ongeveer 14,25 worden doorgegeven. Prijsstijgingen zijn uitgesloten met uitzondering van toepassing van de Algemene prijsindex.
• prijs pluspakket bestaande uit 10 zenders vastleggen totdat pay-tv mogelijk is
• indien mogelijk, de inhoud van de pluspakketten zoveel mogelijk vastleggen totdat pay-tv mogelijk is
• kabelaansluiting voor onrendabele gebieden
• voorwaarden ten aanzien van het huidig personeel van N.V. Nutsbedrijf Amstelland
• de positie c.q. aanbod van Uithoorn en Aalsmeer in de verkoop bij betrekken
• een kettingbeding ten aanzien van doorverkoop. De met de gemeente Amstelveen gemaakte afspraken zullen moeten worden overgenomen door een derde partij.
• goede klantenservice naar de burgers toe

• Onderwijs is een van de belangrijkste instrumenten om de gevreesde tweedeling in de samenleving op het terrein van de informatievoorziening tegen te gaan. Momenteel is zowel binnen het basis- als het voortgezet onderwijs een tekort aan financiën om een compleet onderwijspakket te bieden op het gebied van de informatie- en communicatietechnologie.
• Cursussen c.q. opleidingen voor specifieke doelgroepen om kennis te maken met de mogelijkheden van het internet bijvoorbeeld;
• ouderen: ontplooiing en tegengaan sociaal/fysiek isolement
• werklozen: sociale activering/vergroting mogelijkheden op de arbeidsmarkt
• minder draagkrachtige burgers: aansluiting houden bij de samenleving

• het aanschaffen van decoder voor huishoudens onder een bepaalde inkomensgrens
• indien gewenst een aantal uren per week internet gebruik mogelijk maken
• bijdrage in het pluspakket

Met de bovenstaande voorwaarden zal een bedrag van vele miljoenen gemoeid zijn. De PvdA stelt voor de totale opbrengst van de verkoop te oormerken tot dat het College van B&W invulling heeft gegeven aan een compleet beleidsplan waarin de bovenstaande voorwaarden zijn verwerkt, met bijbehorende financiële onderbouwing.

Het toegankelijk en betaalbaar houden van bestaande en nieuwe telecommunicatie-voorzieningen in Amstelveen staat centraal als het gaat om de vraag op welke wijze de kabel in Amstelveen in de toekomst geëxploiteerd moet worden. Het sociaal-democratisch uitgangspunt van gelijke kansen ter voorkoming van tweedeling moet recht worden gedaan.

De fractie van de PvdA Amstelveen is tot de conclusie gekomen dat het op de korte termijn mogelijk is om de exploitatie van het kabelbedrijf in eigen beheer te houden. Op de langere termijn lijkt handhaving van de status quo echter onmogelijk binnen een sterk concurrerende markt. De mogelijkheden voor een uitbouw van nieuwe produkten en diensten lijken te beperkt. Bovendien is de PvdA fractie van mening dat deze nieuwe commerciële diensten geen overheidstaak zijn. Op termijn kan de SLA bv. onder ongewijzigde omstandigheden aanbieder blijven van een basispakket (van tenminste 15 tv-zenders en 25 radiozenders) en van internet en daarnaast een doorgeefluik te worden voor andere partijen. De financiële risico's zijn groot omdat er uiteindelijk toch zal moeten worden geïnvesteerd en dat zal ongetwijfeld gevolgen hebben voor de tariefstelling.

Twee andere opties voor de langere termijnen zijn: het zoeken van een strategische partner en verkoop. Ook bij die twee opties is op lange termijn tariefstijging niet uit te sluiten. Die hangen namelijk gedeeltelijk samen met de wettelijke liberalisatie en de trend dat commerciële zenders achter de decoder zullen verdwijnen. De verwachting is echter dat vanwege schaalvergroting de financiële gevolgen voor de burger beperkter kunnen blijven en dat er ook in de toekomst sprake zal zijn van een goede verhouding tussen kwaliteit en prijs. Het zoeken van een geschikte strategische partner is in de ogen van de fractie van de PvdA geen serieuze optie, omdat een dergelijke constructie niet in Nederland bestaat. De gemeente Alphen a/d Rijn is serieus met deze optie bezig geweest en dit heeft nergens toegeleid. De mogelijkheid tot vergroting van de marktpositie door samenwerking met omliggende gemeenten lijkt ook geen perspectief te bieden.

Verkoop van het Amstelveense kabelbedrijf is volgens de PvdA fractie in Amstelveen de beste keuze voor de burger. Op deze wijze zal de toegankelijkheid van bestaande en nieuwe communicatievoorzieningen het beste gegarandeerd kunnen worden. Verkoop is echter alleen aanvaardbaar voor de PvdA fractie als aan alle voorwaarden zoals geformuleerd in paragraaf 3.3 wordt voldaan.

Het is zeer nuttig om in het geval van een verkoop van het Amstelveense kabelbedrijf lering te trekken uit ervaringen elders zoals in Amsterdam (zie bijlage 1).

De recente ontwikkelingen rond A2000 in Amsterdam illustreren de complexiteit van het privatiseringsproces van de Nederlandse kabelexploitanten. De Gemeente Amsterdam heeft bij de verkoop van het voormalige KTA gebruik gemaakt van de hoge verwachtingen die leefden bij de geïnteresseerde private partijen ten aanzien van de commerciële exploitatiemogelijkheden van kabelnetten. Amsterdam heeft dan ook in de onderhandelingen het onderste uit de kan kunnen halen: een hoge prijs per aansluiting, behoud van een omvangrijk basispakket, en een blijvend lage consumentenprijs voor dit basispakket. A2000 zag zich geconfronteerd met het volgende:

• tegenvallende penetratie van het decoderpakket, met name als gevolg van de grote omvang van het basispakket;
• de noodzaak om van basispakketzenders een hoge doorgiftevergoeding te vragen, om daarmee toch tot een sluitende exploitatie te komen;
• de weigering van een aantal zenders deze - voor Europese begrippen overigens hoge doorgiftevergoedingen te betalen;
• de publieke verontwaardiging bij het verlies van een aantal basispakketzenders als gevolg hiervan.

A2000 heeft gebruik gemaakt van de voorwaarde in het contract met de Gemeente Amsterdam: de doorgifte van een door de Amsterdamse Programmaraad (APR) in het basispakket verkozen zender is afhankelijk van contractuele overeenstemming over de doorgiftevergoeding tussen die zender en A2000.

Nu de keuze lijkt te zijn gemaakt om door middel van zogenaamde filters te komen tot verkleining van het basispakket tot ongeveer 15 zenders, heeft A2000 door de zaak onder druk te zetten in feite bereikt wat de contractpartijen wellicht reeds bij de overdracht hadden moeten regelen: het zetten van de eerste stappen op weg naar werkelijke keuze voor de consument, en daarmee het overwinnen van de eerste hobbels op weg naar de decoder en de uitgebreide digitale dienstverlening die daarachter ligt.

Drie conclusies kunnen worden getrokken:

• privatisering in een onvolwaardige markt als de kabelmarkt vereist overheden die actief blijven in de ordening van die markt;
• overheden kunnen weliswaar kabelinfrastructuur verkopen , maar dat ontslaat deze niet van de verplichting een actief mediabeleid te voeren;
• het verkrijgen van de hoogste prijs voor een kabelnet kan niet het leidende uitgangspunt zijn in de verkooponderhandelingen.